Kaplica św. Rozalii w Sławnie

Dlaczego warto?

Na cmentarnym wzgórzu na skraju Sławna stoi niewielka drewniana kaplica, której powstanie miejscowa tradycja łączy z opowieścią o objawieniu św. Rozalii miejscowemu pastuszkowi. Sam budynek jest niepozorny, ale w jego wnętrzu kryją się XVIII-wieczne wyposażenie, malowane ornamenty, czaszki, klepsydry i krypty dawnych mieszkańców Sławna. To miejsce warto potraktować nie tylko jako kolejny drewniany kościół. Kaplica, cmentarz i stare nagrobki tworzą razem jeden z ciekawszych niewielkich zespołów zabytkowych w okolicy Jeziora Lednickiego. ## Historia kaplicy Kaplica cmentarna św. Rozalii została wzniesiona pod koniec XVIII wieku. Gmina Kiszkowo podaje, że fundacja rozpoczęła się w 1783 roku z inicjatywy ówczesnego proboszcza, ks. Józefa Ignacego Stolzmana, a świątynię oddano do użytku w **1785 roku**. Narodowy Instytut Dziedzictwa również datuje obecną budowlę na 1785 rok. Fundator został pochowany w krypcie znajdującej się pod prezbiterium. Z powstaniem świątyni wiąże się lokalna legenda. Według przekazu w pobliżu wzgórza miejscowemu pastuszkowi miała ukazać się **św. Rozalia**. Informacja o niezwykłym wydarzeniu miała skłonić proboszcza do budowy kaplicy właśnie w tym miejscu. Nie jest to potwierdzony fakt historyczny, lecz lokalna tradycja związana z obiektem. ## Drewniana świątynia na cmentarnym wzgórzu Kaplica jest budowlą drewnianą o **konstrukcji zrębowej**, z zewnątrz oszalowaną pionowymi deskami. Jest orientowana, czyli prezbiterium skierowano tradycyjnie na wschód. Składa się z jednej nawy i węższego, trójbocznie zamkniętego prezbiterium. Od zachodu znajduje się wieża o konstrukcji słupowej. Jej najbardziej charakterystycznym elementem jest **cebulasty hełm z latarnią**. Dachy kaplicy i wieży pokryto gontem. Z zewnątrz obiekt wygląda bardzo skromnie. Znacznie więcej dzieje się we wnętrzu. ## Co zobaczyć we wnętrzu? Strop oraz górne partie ścian zdobią malowane ornamenty. Można dostrzec między innymi **girlandy, rozety oraz motywy geometryczne i roślinne**. W prezbiterium znajduje się drewniany ołtarz główny z obrazem św. Rozalii. Po bokach umieszczono figury Matki Boskiej i św. Teresy. Najbardziej nietypowych elementów warto jednak szukać na **belce tęczowej**. Znajduje się tam rzeźba **św. Barbary**, a obok niej putta związane z symboliką śmierci i przemijania. Towarzyszą im **czaszki i klepsydry**. W kaplicy stojącej pośrodku cmentarza taki motyw nabiera szczególnego znaczenia. ## Krypty pod kaplicą Pod niewielką drewnianą budowlą znajdują się krypty. Pod prezbiterium spoczywa fundator kaplicy, ks. Józef Stolzman. Pod nawą znajduje się natomiast krypta grobowa związana z **rodziną Chełmickich, ostatnimi właścicielami Sławna**. Krypt nie należy traktować jako normalnie dostępnej części zwiedzania, ale sama świadomość ich obecności zmienia sposób patrzenia na niewielki budynek. ## Cmentarz też warto zobaczyć Nie warto przyjeżdżać tutaj wyłącznie dla samej kaplicy. Otaczający ją cmentarz zachował wiele śladów historii miejscowości. Narodowy Instytut Dziedzictwa wskazuje, że **najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1857 roku**. Gmina Kiszkowo wymienia również stary grobowiec rodziny Walterów z 1885 roku oraz starsze groby związane z historią miejscowości. Poszukaj kamiennej kolumny przy prezbiterium. To nagrobek majora Damazego Dobrogojskiego, uczestnika powstania listopadowego, zmarłego w 1857 roku. Charakterystyczny monument stoi po prawej stronie prezbiterium.`n`nW sąsiedztwie cmentarza znajduje się także pomnik upamiętniający mieszkańców parafii Sławno poległych, rozstrzelanych i zamordowanych w więzieniach oraz obozach koncentracyjnych w latach 1939–1945. Kaplica stoi na wyraźnym wzniesieniu. Zarówno dokumentacja Narodowego Instytutu Dziedzictwa, jak i materiały gminne wiążą teren cmentarza z dawnym grodziskiem. ## Święta Rozalia i odpust Św. Rozalia była w tradycji katolickiej szczególnie kojarzona z ochroną przed zarazą. Jej kult pozostaje związany ze Sławnem do dziś. Gmina Kiszkowo podaje, że odpust św. Rozalii odbywa się tutaj **4 września**. ## Na co zwrócić uwagę? ### 1. Cebulasty hełm wieży To najbardziej charakterystyczny element sylwetki kaplicy. Warto obejść obiekt, ponieważ z różnych stron proporcje niewielkiej wieży wyglądają zupełnie inaczej. ### 2. Malowany strop Jeżeli uda się wejść do wnętrza, nie skupiaj się wyłącznie na ołtarzu. Spójrz w górę na dekoracje stropu i górnych części ścian. ### 3. Św. Barbara Rzeźba znajduje się na belce tęczowej. ### 4. Czaszki i klepsydry To jeden z najbardziej nietypowych detali kaplicy. Są symbolami przemijania i śmierci. ### 5. Ołtarz św. Rozalii Ołtarz główny powstał w okresie budowy kaplicy. ### 6. Stare nagrobki Po obejrzeniu kaplicy warto przejść się po cmentarzu i poszukać najstarszych zachowanych mogił. ## Ciekawostki - Obecna kaplica została oddana do użytku w **1785 roku**. - Jej fundatorem był miejscowy proboszcz ks. Józef Ignacy Stolzman. - Fundator został pochowany w krypcie pod prezbiterium. - Według legendy przed budową kaplicy miejscowemu pastuszkowi miała ukazać się św. Rozalia. - Pod nawą znajduje się krypta rodziny Chełmickich. - Na belce tęczowej można zobaczyć putta z **czaszkami i klepsydrami**. - Najstarszy zachowany nagrobek na cmentarzu pochodzi z **1857 roku**. - Zachował się grobowiec rodziny Walterów z 1885 roku. - Kaplica znajduje się na **Szlaku Kościołów Drewnianych wokół Puszczy Zielonka**. - Odpust św. Rozalii przypada 4 września. ## Informacje praktyczne **GPS:** 52.5798441, 17.3635113 **Lokalizacja:** kaplica znajduje się na cmentarzu parafialnym we wschodniej części Sławna. **Dojazd:** do cmentarza można bez problemu dojechać samochodem. **Parking:** samochód można zostawić **przed cmentarzem**, skąd do kaplicy prowadzi krótka droga przez teren nekropolii. **Zwiedzanie cmentarza:** kaplicę można obejrzeć z zewnątrz podczas wizyty na cmentarzu. **Zwiedzanie wnętrza:** dostęp do wnętrza jest ograniczony. Narodowy Instytut Dziedzictwa wskazuje wprost, że dostęp do obiektu nie jest swobodny. **Bilety:** brak regularnego systemu biletowego. **Orientacyjny czas wizyty:** około **20–30 minut** na obejrzenie kaplicy i najciekawszej części cmentarza. Jeśli chcesz dokładniej poszukać starych nagrobków, warto przeznaczyć około 40–45 minut. **Dostępność:** kaplica znajduje się na wzniesieniu, dlatego należy liczyć się z krótkim podejściem. ## Tripto podpowiada **Nie fotografuj kaplicy wyłącznie z bliska.** Zejdź trochę niżej między groby — dopiero stamtąd dobrze widać, jak kaplica góruje nad tarasowym cmentarzem. Obejdź budynek dookoła i poszukaj kamiennej kolumny majora Damazego Dobrogojskiego przy prezbiterium. Jeżeli kaplica będzie otwarta, spójrz w górę na malowany strop oraz belkę tęczową z czaszkami i klepsydrami. ## Połącz wizytę z: - **Karczmarz z Waliszewa** → kaplica → **Ostrów Lednicki** – połącz legendę Czerwonej Karczmy, drewnianą architekturę i początki państwa Piastów. - **Kościół św. Katarzyny w Waliszewie** → kaplica – dwa drewniane miejsca w jednej spokojnej trasie wokół Jeziora Lednica. - **Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach** → kaplica – zestaw wizytę w skansenie z krótkim spacerem po cmentarnym wzgórzu.

Co zobaczysz?

• kaplica z 1785 roku
• cebulasty hełm z latarnią
• malowany strop i ornamenty
• krypty pod kaplicą
• czaszki i klepsydry na belce tęczowej
• historyczny cmentarz

Mapa